काठमाडौं । भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालको कार्यकारी निर्देशकका रूपमा २७ महिना नेतृत्व गरेका डा. उज्ज्वल चालिसेको कार्यकालमा अस्पतालमा २० भन्दा बढी नयाँ सेवा तथा सुविधा थपिएका छन्। बालबालिकाको क्यान्सर उपचार निःशुल्क गर्ने व्यवस्थादेखि नयाँ उपचार वार्ड, प्रयोगशाला, विशेषज्ञ सेवा र डिजिटल प्रणाली विकाससम्मका काम अघि बढाइएको छ।

कार्यकारी निर्देशकको जिम्मेवारीबाट बाहिरिएपछि आफ्नो कार्यकालका उपलब्धि र अनुभव सार्वजनिक गर्दै डा. चालिसेले सीमित स्रोतसाधनका बाबजुद अस्पतालको सेवा विस्तार र संस्थागत सुधारका लागि महत्वपूर्ण काम भएको उल्लेख गरेका छन्।

उनका अनुसार यस अवधिमा बिरामीको उपचार सहज बनाउने, विशेषज्ञ सेवा थप्ने, भौतिक पूर्वाधार विकास गर्ने र अस्पतालको व्यवस्थापकीय प्रणाली सुधार गर्ने कामलाई प्राथमिकता दिइएको थियो।

बालबालिकाको क्यान्सर उपचार निःशुल्क

डा. चालिसेको कार्यकालको महत्वपूर्ण उपलब्धिमध्ये १४ वर्षसम्मका बालबालिकाको क्यान्सर उपचार निःशुल्क गर्ने व्यवस्था र त्यसका लागि छुट्टै उपचार संरचना निर्माण गर्नु रहेको छ।

अस्पतालमा बालबालिकाका लागि छुट्टै पेडियाट्रिक अन्कोलोजी वार्ड स्थापना गर्नुका साथै डे केयर सेवा विस्तार र पेडियाट्रिक इन्टेन्सिभ केयर युनिट (पीआईसीयू) को व्यवस्था गरिएको छ।

क्यान्सर उपचार लामो र खर्चिलो हुने भएकाले आर्थिक अवस्था कमजोर भएका परिवारका लागि बालबालिकाको उपचार ठूलो चुनौती बन्ने गरेको छ। यस्तो अवस्थामा निःशुल्क उपचारको व्यवस्थाले प्रभावित परिवारलाई आर्थिक राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। छुट्टै वार्ड र उपचार संरचनाले बालबालिकालाई बालमैत्री वातावरणमा उपचार उपलब्ध गराउनसमेत सहयोग पुग्नेछ।

२० भन्दा बढी नयाँ सेवा र सुविधा

डा. चालिसेका अनुसार कार्यकालमा अस्पतालको उपचार सेवाको दायरा फराकिलो बनाउने उद्देश्यले २० भन्दा बढी नयाँ सेवा तथा सुविधा थपिएका छन्।

नयाँ सेवामा बाल अन्कोलोजी वार्ड, स्तन क्यान्सर उपचार वार्ड, दन्त ओपीडी, फ्लो साइटोमेट्री, पूर्ण प्यानल इम्युनोहिस्टोकेमिस्ट्री (आईएचसी), ईआरसीपी, मनोवैज्ञानिक परामर्श, पल्मोनोलोजी सेवा तथा पल्मोनरी फङ्सन टेस्ट रहेका छन्।

त्यसैगरी कार्डियोलोजी सेवा, इकोकार्डियोग्राम, पोषण तथा डाइटिसियन परामर्श, आकस्मिक फार्मेसी काउन्टर र जीवनको अन्तिम चरणमा रहेका बिरामीका लागि टर्मिनल केयर युनिट पनि सुरु गरिएको छ। डे केयर सेवा विस्तार तथा नयाँ प्रयोगशाला भवन निर्माणलाई पनि उपलब्धिका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

क्यान्सरका बिरामीलाई मुख्य उपचार सेवाका अतिरिक्त अन्य स्वास्थ्य समस्या, पोषण, मानसिक स्वास्थ्य र उपचारका क्रममा देखिने जटिलताको व्यवस्थापन आवश्यक हुन्छ। थपिएका सेवाले एउटै अस्पतालबाट बिरामीले बहुआयामिक स्वास्थ्य सेवा प्राप्त गर्ने आधार तयार गरेको छ।

अस्पतालमा नयाँ अपरेटिङ न्युरो माइक्रोस्कोप, पोर्टेबल एक्सरे मेसिन र विभिन्न अल्ट्रासाउन्ड मेसिन थपिएका छन्। लिफ्ट जडान, अस्पतालको ठोस फोहोर व्यवस्थापन प्रणालीको स्तरोन्नति र सेवाग्राहीको आवागमन व्यवस्थित गर्न भिजिटर पास प्रणाली पनि सुरु गरिएको डा. चालिसेले बताएका छन्।

कर्मचारी व्यवस्थापन र डिजिटल प्रणालीमा सुधार

भौतिक तथा उपचार सेवा विस्तारसँगै अस्पतालको संस्थागत व्यवस्थापन सुधारका काम पनि अघि बढाइएको छ।

नेपाल अर्बुद निवारण संस्थाले २०५३ सालमा स्थापना गरेको भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल २०७७ सालमा नेपाल सरकारको गठन आदेशमार्फत सरकारीकरण भएको थियो। सरकारीकरणपछि अस्पतालका स्थायी कर्मचारीलाई मन्त्रिपरिषद्को निर्णयअनुसार स्वतः स्थायी गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको थियो।

कर्मचारीको सेवा तथा सुविधासम्बन्धी विनियमावली स्वीकृत भई जारी हुनु संस्थागत सुधारको महत्वपूर्ण पक्ष रहेको डा. चालिसेको भनाइ छ। बाँकी कर्मचारीको स्थायित्व र वृत्ति विकासका लागि आवश्यक कानुनी व्यवस्था निर्माणको काम पनि अघि बढाइएको उनले बताएका छन्।

संगठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण (ओ एन्ड एम सर्भे) स्वीकृत भएपछि सोहीअनुसार पदपूर्ति गर्ने बाटो खुल्नेछ।

अस्पतालको सेवा र अभिलेख व्यवस्थापनलाई प्रविधिमैत्री बनाउन इलेक्ट्रोनिक मेडिकल रेकर्ड (ईएमआर) प्रणाली कार्यान्वयनको काम पनि अन्तिम चरणमा पुगेको उनले उल्लेख गरेका छन्। यो प्रणाली पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएपछि बिरामीको उपचार विवरण, परीक्षण रिपोर्ट र स्वास्थ्य अभिलेख डिजिटल माध्यमबाट व्यवस्थित गर्न सहज हुनेछ।

अस्पतालको संस्थागत स्वरूपबारे नीतिगत निर्णय आवश्यक

भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालको दीर्घकालीन विकासका लागि संस्थागत संरचना कस्तो बनाउने भन्ने विषय पनि महत्वपूर्ण रहेको डा. चालिसेले औँल्याएका छन्।

अस्पतालको कानुन संशोधनपछि स्थायी चिकित्सकलाई कार्यकारी निर्देशक हुन नपाउने व्यवस्था गरिएको सन्दर्भमा अस्पताललाई प्रतिष्ठान मोडेलमा लैजाने कि समिति मोडेलमै सञ्चालन गर्ने भन्ने विषयमा स्पष्ट निर्णय आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

प्रतिष्ठान मोडेलमा रूपान्तरण हुँदा चिकित्सा शिक्षा, अनुसन्धान र विशेषज्ञ सेवाको विस्तारका लागि थप सम्भावना खुल्न सक्छ। त्यसैले अस्पतालको भविष्यको संरचना निर्धारण गर्दा यसको उपचार सेवा, शैक्षिक भूमिका र संस्थागत स्वायत्ततालाई समेत ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ।

जग्गा प्राप्ति र अत्याधुनिक उपकरण थप्ने योजना

अस्पतालको बढ्दो सेवा आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्न भौतिक पूर्वाधार विस्तार अर्को चुनौतीका रूपमा रहेको छ। यसका लागि जग्गा प्राप्तिसम्बन्धी फाइल अन्तिम चरणमा पुर्‍याएर २०८२ भदौ १९ गते मन्त्रालयमा पेस गरिएको डा. चालिसेले बताएका छन्।

तर, २०८२ भदौ २३ र २४ गतेको जेनजी आन्दोलनका क्रममा सम्बन्धित मन्त्रालयको भवनमा आगलागी भएपछि प्रक्रिया प्रभावित भएको उनको भनाइ छ। यससँगै जग्गा प्राप्तिको प्रक्रिया पुनः अघि बढाउनुपर्ने अवस्था आएको छ।

त्यसैगरी अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) सँग अनुदानमा माग गरिएका एसपीईसीटी सिटी र डेक्सा स्क्यान उपकरण प्राप्त हुने निश्चित भएको उनले बताएका छन्।

एसपीईसीटी सिटी क्यान्सरलगायत विभिन्न रोगको पहिचान र रोगको अवस्था मूल्यांकनमा उपयोगी हुन्छ भने डेक्सा स्क्यानले हड्डीको घनत्व परीक्षण गर्छ। 

२७ महिना अस्पतालको नेतृत्व सम्हालेका डा. चालिसेले आफ्नो कार्यकालमा केही काम सम्पन्न भएको, केही सुरु भएको र केही योजना पूरा गर्न नसकिएको स्वीकार गरेका छन्। अस्पतालमा सेवा सुधार र बिरामीका समस्या समाधानमा प्रत्यक्ष भूमिका निर्वाह गर्न पाउनु आफ्नो कार्यकालको सन्तुष्टिको विषय भएको उनले बताएका छन्।

नवनियुक्त कार्यकारी निर्देशक डा. निराजन सुवेदीलाई बधाई दिँदै उनले अस्पतालको गौरवपूर्ण इतिहास र नयाँ नेतृत्वको ऊर्जाले संस्थालाई थप उचाइमा पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

डा. चालिसे कार्यकारी निर्देशकको जिम्मेवारीबाट बाहिरिए पनि रेडिएसन अन्कोलोजिस्टका रूपमा भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालमै रहेर बिरामीको उपचारमा संलग्न रहनेछन्।

अस्पतालको नेतृत्व परिवर्तनसँगै अब सुरु भएका सेवाको निरन्तरता, विशेषज्ञ जनशक्तिको व्यवस्थापन, जग्गा प्राप्ति, भौतिक पूर्वाधार विस्तार र डिजिटल प्रणालीको पूर्ण कार्यान्वयन नयाँ नेतृत्वका लागि महत्वपूर्ण जिम्मेवारी बनेका छन्।

विशेषगरी बालबालिकाको निःशुल्क क्यान्सर उपचारलाई दिगो बनाउनु, थपिएका विशेषज्ञ सेवाको गुणस्तर कायम राख्नु र अत्याधुनिक उपकरण सञ्चालनका लागि आवश्यक जनशक्ति तथा स्रोत सुनिश्चित गर्नु अस्पतालको प्राथमिकतामा पर्नुपर्ने देखिन्छ।